Claudine

Claudine Tsongo Mbalamya

‘Vrouwen en kinderen. Zij zijn de grootste slachtoffers van oorlogen. Maar in Congo zijn ze dat ook in vredestijd. In mijn omgeving is een baby van negen maanden seksueel mishandeld, werd een meisje van 4 misbruikt en kreeg een 13-jarige hiv/aids doordat haar vader haar had verkracht. Ik kan daar niet onverschillig onder blijven. Dus zet ik me voor hen in.

Zelf ben ik bevoorrecht. Niet dat ik uit een heel rijke familie kom, maar ik heb wel kunnen studeren. Veel vrouwen, hoe slim ze ook zijn, krijgen daar de kans niet toe. Dankzij mijn diploma heb ik een goede baan. Ik ben docent aan de Universiteit van Goma, waar ik ook woon. Wanneer ik meedenk over de ontwikkeling van mijn provincie en land, wordt er naar mij geluisterd. Ik heb altijd de noodzaak gevoeld om mijn bevoorrechte positie voor een goed doel te gebruiken. Met medestudentes van mijn studie Rechten richtte ik daarom eind 2005 de Dynamique des Femmes Juristes (DFJ) op. Daar ben ik nu coördinator van.’

Strafbaar

‘Mijn woonplaats Goma is de hoofdstad van Noord-Kivu, een provincie in Oost-Congo. Hier woedt al jaren een conflict. Er heerst straffeloosheid en er is noch bestuur, noch rechtsspraak. DFJ kwam als geroepen. Er waren al wel organisaties die zich richtten op vrouwen en kinderen, maar daar werkten alleen mannen. Voor vrouwen was het moeilijk met hen te praten over hun oorlogservaringen, met name als het om seksueel geweld ging, zoals in de meeste gevallen het geval was. Samen met mijn twaalf vrouwelijke collega’s geef ik deze vrouwen juridische bijstand en voorlichting over hun rechten.
Ik zie dat onze inzet vruchten afwerpt. De vrouwen bevrijden zich uit het keurslijf van culturele gebruiken. In het begin kwamen ze huilend naar ons toe, omdat ze met lege handen waren weggestuurd door hun echtgenoot. Nu begrijpen ze dat het huwelijkscontract niet alleen de man beschermt, maar ook de vrouw. Ze weten waar ze recht op hebben, staan sterker in hun schoenen en kunnen zonodig zelf een scheiding aanvragen. We helpen ook vrouwen die slachtoffer zijn van huiselijk geweld. Wij leren hun dat zulk geweld niet bij een huwelijk hoort, maar strafbaar is. Steeds meer vrouwen confronteren hun echtgenoten met die strafbaarheid. Het gevolg: ze worden minder geslagen.’

Vrouwonvriendelijk

‘Vrouwen spelen een steeds grotere rol in Congo. Het aantal vrouwenorganisaties stijgt en hun werk wordt telkens zichtbaarder. Dat is een belangrijke ontwikkeling. Toch is er nog veel te doen. Zo zijn vrouwen ondervertegenwoordigd in besluitvormingsorganen. Er bestaat geen beleid om dat aan te pakken; om de gelijkwaardigheid van man en vrouw ook institutioneel te erkennen. De politiek is daar nog niet op ingesteld. VN resolutie 1325 kan helpen. Die benadrukt het belang van de participatie van de vrouw. Wij lobbyen ervoor om deze resolutie een plaats te geven in onze wetgeving. Dan kunnen we die participatie namelijk juridisch afdwingen en blijft het geen loze term. Als de internationale gemeenschap eveneens druk uitoefende, zou dat de zaken kunnen versnellen.
Ik hoop dat Congo meer de richting opgaat van Liberia. De presidente van dat land, Ellen Johnson-Sirleaf, is een voorbeeld voor mij. Dat zij presidente is geworden in een werelddeel dat bol staat van vrouwonvriendelijkheid, verdient bewondering. Dat ze zich enorm inzet voor vrouwen helemaal. Een ander groot voorbeeld is Ségolène Royal, de leider van de Socialistische Partij in Frankrijk. Zij vecht tot het eind toe voor waar ze in gelooft, verheft haar stem als het nodig is en komt voor zichzelf op.’

Idealen

‘Sirleaf en Royal zijn sterke vrouwen. Sterke vrouwen kennen hun maatschappelijke plichten, ontwikkelen zich en zorgen dat ze niet onwetend blijven. Ze dragen hun kennis over aan andere vrouwen, durven te praten over wat ze hebben meegemaakt en uiten hun ideeën. Ze aarzelen niet om degene aan te klagen die hun onrecht heeft aangedaan. En ze leven verder, ondanks de pijn en het verdriet van het verleden. Zo zijn ook de vrouwen voor wie ik opkom. En zo ben ikzelf. Ik móet zo zijn, voor een rechtvaardiger Congo.’

Claudine Tsongo Mbalamya, oprichtster en coördinatrice van DFJ, maakt zich sterk voor de vrouwen in DR Congo.